Żur żeniaty

Żur żeniaty to zupa pochodząca ze Śląska. Jeden z najsmaczniejszych żurów w naszej , polskiej kuchni tradycyjnej. Żeniaty znaczy żonaty, albo ożeniony. bo jest on gotowany „na bogato”, czyli żeniony z ziemniakami, często podawanymi osobno, obficie okraszanymi, kiełbasą śląską oczywiście, boczkiem wędzonym i słoniną wytapianą na patelni. Żur żeniaty jest do tego wyrazisty i kwaśny, robiony na wyśmienitym zakwasie żytnim. Żur ten to doskonała propozycja na wielkanocny stół.

Składniki:

• 2 litry wody
• 60 dkg kości wędzonych
• 1/2 litra zakwasu na żur śląski
• 20 dkg boczku wędzonego
• 10 dkg słoniny wędzonej
• 3 sztuki kiełbasy śląskiej
• 4 duże ziemniaki
• 1 duża cebula
• 3 ząbki czosnku
• 3 liście laurowe
• 5-6 kulek ziela angielskiego
• łyżka majeranku
• sól, cukier i pieprz do smaku

Sposób wykonania:

Do dużego garnka (5-6 l) wlewamy wodę. Garnek z wodą wstawiamy na ogień, wrzucamy kości wędzone, połowę boczku wędzonego w całości, ze skórką, liście laurowe i ziele angielskie. Gotujemy wywar 30 minut. Obieramy ziemniaki, kroimy w kostkę niezbyt drobną i dajemy do gotującego się wywaru.

Na patelni wytapiamy słoninę pokrojoną w drobną kostkę. Dodajemy do niej resztę boczku również pokrojonego i kiełbasę śląską w półplasterkach. Na koniec wrzucamy na patelnię poszatkowaną cebulę. Wszystko dobrze podsmażamy na złocisty kolor.

Z wywaru wyjmujemy boczek i kości wędzone, ziemniaki są już miękkie, wrzucamy całe dobro z patelni. Miażdżymy czosnek, dorzucamy do żuru. Dodajemy na koniec majeranek i zakwas. Pozostało przyprawić zupę solą, pieprzem i cukrem.

Żur żeniaty gotowy!

W tradycji śląskiej do żuru żeniatego nie dodajemy jajek, ale w święta możemy zrobić wyjątek i do każdego talerza dołożyć po jajeczku.

 

Domowy zakwas na żur

Zakwas na żur możemy kupić, ale ten domowy, własnej roboty jest najlepszy. Zwłaszcza, że zrobienie go nie jest pracochłonne, wymaga jedynie czasu. Można zakwas zrobić dużo wcześniej i gotowy przechowywać w lodówce. Na Święta Wielkanocne jak znalazł. Nasza receptura pochodzi od mamy babci Zosi i liczy sobie co najmniej 100 lat.

Składniki:

• litrowy, wyparzony słoik lub kamionka o tej pojemności
• 500 ml przegotowanej, letniej wody
• szklanka, 250 ml mąki żytniej typ 2000
• 4 ząbki czosnku
• 4 liście laurowe
• 8-10 ziaren ziela angielskiego
• płaska łyżeczka soli

Do słoika lub kamionki wlewamy wodę i wsypujemy mąkę oraz sól. Mieszamy drewnianą łyżką, uprzednio wyparzoną, do połączenia składników. Dorzucamy przyprawy, przy czym czosnek rozgniatamy, przykrywamy cienką ściereczką lub gazą podwójnie złożoną. Odstawiamy w ciepłe i ciemne miejsce. Ważne, aby zakwas stał w miejscu bez dostępu światła, jeśli robimy go w słoiku. Kamionka jest lepszym rozwiązaniem, bo nie przepuszcza światła.

Codziennie zaglądamy do zakwasu, zbieramy pianę i mieszamy krótko. Po trzech dniach zakwas zaczyna fermentować, po 6-7 jest już gotowy do użycia. Ma przyjemny, kwaśno-mączny zapach.

Jeśli jednak chcemy zakwas użyć później, musimy wyłowić wszystkie przyprawy i zakręcić słoik. Z kamionki trzeba przelać oczyszczony z przypraw żur do słoika lub szklanej butelki i również zakręcić. Następnie wstawić do lodówki.

Zakwas w lodówce można śmiało przechowywać do dwóch tygodni.

Z tej ilości zakwasu ugotujemy 2-3 litry żuru.

Z zakwasu żytniego ugotujemy wspaniały śląski żur żeniaty:

Sposób kwaszenia barszczu żytniego według Marii Monatowej: ” Litr mąki razowej żytniej lub dwie grysu żytniego zaparzyć kipiącą wodą na gęsto i postawić w ciepłem miejscu na 48 godzin. Gdy zacznie fermentować i ciasto rośnie do góry, zalać go zimną wodą i zostawić tak długo, aż zupełnie sklaruje. Potem zostawić w zimnie i czerpać wierzchem, aby nie zmącić, ile razy trzeba. Taki barszcz jest bardzo smaczny i zdrowy…”

 

Jajka faszerowane rzodkiewką i ogórkiem

Jajka faszerowane rzodkiewką i ogórkiem

Na wielkanocnym stole nie może zabraknąć jajek faszerowanych. Nam bardzo smakuje farsz pieczarkowy i bardziej wiosenny rzodkiewkowy, który jest wyrazisty w smaku, chrupiący i pięknie prezentuje się na talerzu. Oba farsze królują u nas w święta.

Składniki:

• 6 jajek
• 1/2 ogórka wężowego
• 6-8 dużych rzodkiewek
• 2 łyżki majonezu
• mały pęczek drobnego szczypiorku
• sól i pieprz do smaku

Sposób wykonania:

Jajka gotujemy na twardo, studzimy i obieramy. Przekrawamy wzdłuż na połówki. Wyjmujemy żółtka, które rozdrabniamy widelcem. Białka odkładamy.

Rzodkiewki trzemy na tarce o grubych oczkach (jedną odkładamy do dekoracji) i dodajemy do żółtek.

Ogórka obieramy ze skórki, pozbawiamy nasion, kroimy w drobniutką kostkę. Szczypiorek drobno siekamy. Razem z majonezem i przyprawami mieszamy całość delikatnie. Napełniamy gotowym farszem połówki białek. Przyozdabiamy szczypiorkiem i plasterkami rzodkiewek.

Jajka faszerowane rzodkiewką i ogórkiem gotowe!

 

Domowy zakwas na barszcz biały

Barszcz biały to nieco „szlachetniejsza” odmiana żuru. Dawniej stawiano go na świątecznych stołach w domach szlacheckich, podczas gdy żur królował na wsi. Barszcz biały gotuje się na zakwasie z mąki białej, czyli pszennej razowej lub orkiszowej. Jest on tak samo łatwy do zrobienia jak zakwas na żur, różni się jedynie składnikami. Tak samo jak zakwas na żur można go zrobić wcześniej i przechowywać w lodówce.

Składniki:

Przyjmujemy proporcje na 100 ml wody 1 czubata łyżka mąki.

• 500 ml letniej, przegotowanej wody
• 5 czubatych łyżek mąki pszennej razowej typ 1850 lub orkiszowej
• 4 liście laurowe
• 3 ząbki czosnku
• 5 ziaren ziela angielskiego
• płaska łyżeczka soli
• czubata łyżka majeranku suszonego dobrej jakości

Sposób wykonania:

Do czystego, wyparzonego słoika o pojemności jednego litra wlewamy wodę, wsypujemy mąkę i sól. Mieszamy całość drewnianą łyżką, również wyparzoną, aż wszystko dobrze się połączy . Dorzucamy przyprawy, przykrywamy cienką ściereczką lub gazą podwójnie złożoną. Odstawiamy w ciepłe i ciemne miejsce.

Codziennie zaglądamy do zakwasu, zbieramy pianę i mieszamy krótko. Po trzech dniach zakwas zaczyna fermentować, po 6-7 jest już gotowy do użycia. Ma przyjemny, kwaśno-mączny zapach.

Jeśli jednak chcemy zakwas użyć później, musimy wyłowić liście laurowe, czosnek, ziele angielskie, następnie zakręcić słoik i wstawić do lodówki.

Z naszego zakwasu ugotujemy pyszny barszcz biały:

Przepis na naszym blogu.

 

Babeczki czekoladowe do koszyczka wielkanocnego

Babeczki czekoladowe do koszyczka wielkanocnego

Proste i smaczne babeczki, mocno czekoladowe upieczone w 15 minut. Do koszyczka wielkanocnego idealne.

Składniki na 10 babeczek:

• 1 szklanka mąki tortowej
• 1 jajko
• 1/2 szklanki mleka
• 1/4 szklanki oleju
• 1/2 szklanki cukru
• 1 czubata łyżka kakao
• 8 g cukru wanilinowego
• 1 łyżeczka proszku do pieczenia

Sposób przygotowania:

Do miski wbijamy jajko, dodajemy szczyptę soli, cukier wanilinowy, cukier i mieszamy całość rózgą. Wlewamy mleko i olej, łączymy wszystkie składniki. Następnie przesiewamy mąkę, kakao i proszek do pieczenia i wsypujemy do płynnej masy jajecznej. Krótko mieszamy do połączenia składników.

Gotowe ciasto wylewamy do foremek silikonowych lekko natłuszczonych olejem. 

Wstawiamy do piekarnika rozgrzanego do temperatury 175 °C na 15 minut (do suchego patyczka). Po wyjęciu z piekarnika studzimy i ostrożnie wyjmujemy z foremek. Możemy babeczki dowolnie udekorować na przykład cukrem pudrem lub polewą czekoladową.

Babeczki czekoladowe do koszyczka wielkanocnego gotowe!

 

Surówka z kiszonej kapusty

Surówka z kiszonej kapusty

Surówka z kiszonej kapusty z jabłkiem i marchewką to najlepszy dodatek do pieczonej i smażonej ryby. W naszym domu często podawana właśnie do niej, ale również do schabowego. Prosta i smaczna.

Składniki:

• 1/2 kg kapusty kiszonej ( może być z marchewką)
• 1 duża marchew
• 1 jabłko
• 4-5 łyżek oleju słonecznikowego lub rzepakowego
• 1 nieduża cebula
• garść posiekanej natki pietruszki
• 2 łyżeczki cukru
• 1 płaska łyżeczka pieprzu
• szczypta kminku mielonego

Sposób wykonania:

Kapustę możemy trochę przesiekać. 

Marchew obieramy i ścieramy na tarce o drobnych oczkach. Jabłko również obieramy ze skórki, trzemy na tarce o grubych oczkach. Cebulę kroimy w kostkę. Wszystkie składniki przekładamy do miski.

 Dodajemy olej i przyprawy. Mieszamy całość.

Surówka z kapusty kiszonej gotowa!  

 

Kotlety mielone z łopatki wieprzowej

Najsmaczniejsze tradycyjne kotlety mielone z łopatki wieprzowej. Mięso jest odpowiednio delikatne i tłuste. Kotlety wychodzą chrupiące, rumiane z wierzchu, miękkie i soczyste w środku.

Składniki:

• 1/2 kg zmielonej łopatki wieprzowej
• 1 cebula
• 2 ząbki czosnku
• 1 jajko
• 1 bułka kajzerka
• szklanka mleka
• łyżka majeranku
• łyżeczka papryki czerwonej wędzonej
• sól, pieprz do smaku

• 2 łyżki masła

  3 łyżki oleju
• bułka tarta do obtaczania kotletów

Sposób wykonania:

Bułkę zamaczamy w zimnym mleku.

Cebulę i czosnek trzemy na tarce o najdrobniejszych oczkach.

Mięso dajemy do miski. Wbijamy jajko, dodajemy lekko odciśniętą kajzerkę, startą cebulę i czosnek oraz przyprawy.

Masę dokładnie wyrabiamy.

Teraz formujemy kotlety. Z 1/2 kg mięsa wyjdzie nam 6-7 kotletów.

 Rozgrzewamy tłuszcz na patelni (olej i masło). Obtaczamy w bułce tartej kotlety i kładziemy na rozgrzany tłuszcz. Smażymy na największym ogniu, z jednej strony do przyrumienienia. Następnie odwracamy kotlety na drugą stronę, zmniejszamy ogień na średni. Smażymy pomału około 5 minut.

Kotlety podajemy z gotowanymi ziemniakami i jarzynką, np. buraczkami.

Kotlety z łopatki wieprzowej gotowe!

 

Sałatka z fetą i jajkiem

Sałatka z fetą i jajkiem

Szybka, prosta, kolorowa sałatka z pomidora, ogórka z oliwkami i fetą na zielonej pierzynce , polana wyrazistym sosem. Sałatka uniwersalna, doskonała na różne okazje.

 Składniki:

• 200 g sera feta
• 2 szklanki mix-u sałat
• 2 dojrzałe, duże pomidory
• 1 ogórek wężowy
• 4 jajka ugotowane na twardo
• garść oliwek (zielonych i czarnych)

Sos:

• 1/4 szklanki oleju słonecznikowego lub oliwy z oliwek
• 1 łyżeczka soku z cytryny
• 1 łyżka octu balsamicznego (opcjonalnie)
• 1 łyżeczka cukru
• 1 łyżeczka ziół prowansalskich lub bazylii
• 2 ząbki czosnku
• sól i pieprz do smaku

Sposób wykonania:

Warzywa myjemy. Ogórki kroimy w półplasterki (możemy je obrać ze skórki, ale niekoniecznie), pomidory i jajka w ósemki. Sałaty układamy na talerzu, a na nich wszystkie warzywa i jajka.

Sos: do szklanki wlewamy olej, sok z cytryny, ocet balsamiczny, wrzucamy zmiażdżony czosnek i wszystkie przyprawy. Całość dokładnie łączymy. Sosem polewamy warzywa.

Na koniec wykładamy na sałatkę fetę pokrojoną w kostkę.

Prosta sałatka z pomidorem, ogórkiem, jajkami i fetą gotowa!

 

Babka pomarańczowa

 Pyszna i wilgotna babka piaskowa o pomarańczowym smaku, na oleju, bardzo aromatyczna. Idealna słodycz do kawy.

Składniki:

Ciasto

• 200 g mąki tortowej
• 50 g mąki ziemniaczanej
• 10 g proszku do pieczenia
• 200 ml oleju
• 150 g cukru
• 8 g cukru wanilinowego
• 5 jajek rozmiar M
• skórka z jednej pomarańczy
• 2 łyżki soku z pomarańczy
• szczypta soli
• cukier puder do posypania babki

Sposób wykonania:

Wszystkie składniki w temperaturze pokojowej.

Keksówka 30×11 cm lub mała forma babkowa 18 cm średnicy.

Do misy miksera wbijamy jajka, dajemy szczyptę soli i ubijamy je około 2 minut. Następnie, gdy jajka lekko się spienią dajemy cukier i cukier wanilinowy. Ubijamy masę 8-10 minut, aż zbieleje i mocno się napuszy. Do tak ubitych jajek wlewamy olej i sok z pomarańczy, wrzucamy skórkę startą z pomarańczy, krótko mieszamy do połączenia składników. Do masy przesiewamy obie mąki i proszek do pieczenia. Znowu krótko mieszamy.

 Gotowe ciasto przelewamy do formy wyłożonej papierem do pieczenia lub natłuszczonej i wysypanej bułką tartą.

Ciasto pieczemy 40 do 50 minut w piekarniku nagrzanym do 170 °C (góra-dół bez termoobiegu), do suchego patyczka.

Upieczoną babkę wyjmujemy z foremki i odkładamy do przestygnięcia.

Posypujemy cukrem pudrem.

Babka pomarańczowa gotowa!

Babka najsmaczniejsza jest na drugi dzień, kiedy nabierze wilgoci i przejdzie pomarańczowym aromatem.

 

Mazurek krówkowy

   Mazurek krówkowy

Tradycyjny mazurek na kruchym cieście wypełniony masą krówkową, przyozdobiony świątecznie, prosty i szybki. Na wielkanocnym przyjęciu będzie prawdziwą ozdobą!

Składniki:

ciasto

• 250 g mąki tortowej
• 60 g cukru
• szczypta soli
• płaska łyżeczka proszku do pieczenia
• kilka kropli olejku migdałowego
• 2 żółtka
• 125 g masła
• jedna czubata łyżka kwaśnej śmietany 18%

wypełnienie mazurka

• masa krówkowa z puszki 350g
• 2 łyżki dżemu (może być morelowy, brzoskwiniowy lub porzeczkowy)
• 40 g gorzkiej, ciemnej czekolady
• 20 g białej czekolady
• jajeczka cukrowe lub marcepanowe do ozdoby

Sposób wykonania:

Mąkę przesiewamy razem z cukrem pudrem do dużej miski. Dodajemy proszek do pieczenia, sól i krótko mieszamy łyżką. Następnie schłodzone masło trzemy na tarce o dużych oczkach, posypując je mąką. Dodajemy żółtka, olejek zapachowy i śmietanę. Zagniatamy rękami ciasto tylko do połączenia składników. Gotowe ciasto wkładamy do woreczka i dajemy do lodówki na pół godziny.

Schłodzone ciasto dzielimy na dwie części- 3/4 i 1/4. Większą część wałkujemy podsypując mąką i przekładamy na blaszkę 25x30 cm wyłożoną papierem do pieczenia. Nakłuwamy widelcem. Z mniejszej części ciasta robimy brzeg mazurka. Gotowe ciasto wstawiamy do piekarnika nagrzanego do 180 °C (góra-dół bez termoobiegu) na 20 minut.

Gotowe ciasto odkładamy do wystudzenia.

Następnie wyjmujemy ciasto z blaszki na paterę, smarujemy w środku dżemem. Masę krówkową podgrzewamy w rondelku stale mieszając, aby nie przywarła do dna ( ok minuty od zagotowania). Gorącą masę wylewamy na dżem, wyrównujemy.

Roztapiamy obie czekolady (osobno w kąpieli wodnej) i przekładamy do woreczków foliowych. Odcinamy narożniki i rysujemy bazie. Przyozdabiamy jajeczkami i pozostawiamy do zastygnięcia.

Mazurek krówkowy gotowy!

 

Ajerkoniak domowy czyli likier jajeczny

  Ajerkoniak domowy czyli likier jajeczny

Ajerkoniak w naszym domu nazywany był „damską wódką” i zawsze pojawiał się na świątecznym stole na Wielkanoc. Doskonały likier robiła Teściowa, która po świątecznym śniadaniu zawsze wypowiadała sławną w naszej rodzinie kwestię:” A może panie napiją się jajóweczki?” Ponieważ owa jajóweczka bardzo nam smakowała pewnego razu poprosiłyśmy o przepis i tym sposobem przedłużyłyśmy rodzinną tradycję, kontynuując ją dzielnie aż po dziś dzień.

Razem z przepisem otrzymałyśmy bezcenną radę. Otóż dobry ajerkoniak zrobimy, według Teściowej, tylko na najmocniejszym spirytusie. Będzie on gęsty, zawiesisty, aksamitny i odpowiednio ostry, bez posmaku wódki czy brandy. Taki ajerkoniak zaproponujemy dziś -jajóweczkę Teściowej.

Składniki na 0,4 -0,5 l:

Jeśli chcemy uzyskać ok. 0,9 l podwajamy proporcje.

• 5 żółtek
• 5 łyżek cukru pudru
• 16 g (podwójna porcja) cukru wanilinowego
• 300 ml kremówki 30% lub mleka zagęszczonego bez cukru
• 130 ml spirytusu 95%

Sposób wykonania:

Do miski miksera wbijamy żółtka i rozbijamy je na jednolitą masę. Następnie wsypujemy cukier wanilinowy i cukier puder w 3 -4 porcjach, stale miksując, do momentu aż uzyskamy gęsty, puszysty kogel -mogel. Masa musi podwoić objętość i stracić intensywny, żółty kolor.

 Teraz pomału wlewamy kremówkę i krótko miksujemy. Na koniec cienką stróżką wlewamy spirytus, stale miksując na niskich obrotach. Masa zrobi się rzadka. Taką masę przecedzamy przez sito, aby pozbyć się skrętków białka, które na pewno dostały się do likieru podczas wybijania żółtek.

 Przecedzony likier wlewamy do butelki, którą zakręcamy, potrząsamy nią i wstawiamy do lodówki na co najmniej dwa dni. Likier w tym czasie odpowiednio zgęstnieje i nabierze pożądanego smaku.

Ajerkoniak to wyborny napój alkoholowy, którym można raczyć się w trakcie podwieczorków. Możemy go również używać do wypieków. Z dodatkiem likieru jajecznego upieczemy doskonałą babkę lub ukręcimy przepyszny krem budyniowy do tortu.

 

Sałatka z jajek świąteczna

Sałatka z jajek świąteczna

Błyskawiczna sałatka jajeczna, doskonała na świąteczny stół. Proste składniki - jajka, kukurydza, groszek, ogórek, seler naciowy i por. Sałatkę przygotowuje się 15 minut, to jej wielki atut. Smakuje wybornie.

 
Składniki:

• 5 jajek
• mała puszka kukurydzy (200g)
• mała puszka groszku (200g)
• 2 gałązki selera naciowego z liśćmi
• 200 g świeżego ogórka
• 10 cm pora, białej części
• 3 łyżki majonezu
• sól, pieprz do smaku

Sposób przyrządzenia:

Jajka gotujemy na twardo, obieramy ze skorupek, kroimy w kostkę, przekładamy do miski.

 Ogórka i seler naciowy kroimy również w kostkę i dokładamy do jajek.

 Por kroimy w półkrążki, przelewamy wrzątkiem, osączamy i wrzucamy do miski. 

Kukurydzę i groszek dokładnie odsączamy, dodajemy do sałatki. 

Mieszamy warzywa z majonezem, przyprawiamy pieprzem i solą. Wstawiamy gotową sałatkę do lodówki co najmniej na godzinę.

 Po tym czasie wykładamy sałatkę na talerz i dekorujemy.

Prosta i bardzo smaczna sałatka gotowa!

Babeczki wielkanocne z ajerkoniakiem do koszyczka

W każdym koszyczku ze święconką powinna znaleźć się babka. Można ją kupić, ale upieczona samemu będzie naszym własnym wkładem w święta i da nam satysfakcję oraz poczucie, że nie poszliśmy po najmniejszej linii oporu. Przepis na babeczki, który proponujemy jest bardzo prosty, wykonanie jeszcze prostsze, ale jaki smak! Na pewno zjemy je z apetytem.

Składniki:

6-8 babeczek

foremki silikonowe

• 1 szklanka mąki tortowej
• 1/3 szklanki cukru
• 1/2 szklanki likieru jajecznego
• 50 g roztopionego masła
• płaska łyżeczka proszku do pieczenia

Sposób wykonania:

Suche składniki łączymy w misce- przesianą mąkę i proszek do pieczenia. Do drugiej miski wbijamy jajko, wsypujemy cukier i mieszamy rózgą lub mikserem, krótko do połączenia składników. Następnie dodajemy likier i roztopione, przestudzone masło. Na koniec dodajemy suche składniki i miksujemy tylko do połączenia składników. Ciasto przekładamy do foremek. Napełniamy foremki do 2/3 wysokości.

Pieczemy w piekarniku nagrzanym do temperatury 180 °C od 15 do 20 minut (do suchego patyczka).

Po upieczeniu, lekko ostudzone babeczki wyjmujemy z foremek. Następnie ozdabiamy według uznania, albo lukrem, albo cukrem pudrem, albo roztopioną czekoladą.

Babeczki z ajerkoniakiem do święconki gotowe!

Nasza rada:

Do babeczek najlepiej użyć likier własnego wykonania (przepis na naszym blogu) lub zastąpić go mlekiem w takich samych proporcjach.